Świadczenia dla studentów na rok 2020

 Dnia 23 września 2020 roku na stronie internetowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego zamieszczony został wpis dotyczący świadczeń dla studentów, które będą przysługiwały od 1 października tego roku.

Z oświadczenia dowiadujemy się, że tak jak było to w latach poprzednich, studenci będą mogli starać się o przyznanie zapomogi, stypendiów socjalnych, rektorskich oraz dla osób niepełnosprawnych. Kwestie prawne dotyczące przyznawania wyżej wymienionych świadczeń regulują przepisy:

• art. 86–95 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r.  poz. 85, z późn. zm.),
• ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, z późn. zm.) – w zakresie zasad ustalania wysokości miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie,
• regulamin świadczeń dla studentów ustalany przez rektora w porozumieniu z samorządem studenckim,
• ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, z późn. zm.) – do prowadzenia postępowań administracyjnych w sprawach przyznawania świadczeń.

Prawo do pobierania świadczeń będzie przysługiwało studentom studiów stacjonarnych jak i niestacjonarnych, uczelni publicznych i niepublicznych. O te świadczenia mogą ubiegać się też studenci uczelni i wyższych duchownych. Kto nie będzie mógł korzystać ze świadczenia? Między innymi jeżeli student jest kandydatem na żołnierza zawodowego lub funkcjonariuszem służb państwowych. Jednakże prawa do świadczeń nie maja też studenci posiadający już tytuł zawodowy magistra, licencjata, inżyniera etc. Wymienione przypadki nie dotyczą jednak stypendium dla osób niepełnosprawnych, w przypadku gdy niepełnosprawność powstała w trakcie trwania studiów lub po uzyskaniu tytułu zawodowego, student może otrzymać stypendium. 

Bez zmian pozostaje fakt, iż student uczęszczający na dwa lub więcej kierunków w tym samym czasie, może pobierać świadczenie tylko na jednym (nawet jeśli dwa kierunki studiuje na dwóch różnych uczelniach, stypendium przysługuje mu tylko na jednej!).

Świadczenia te przysługują na studiach pierwszego i drugiego stopnia oraz na jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż na okres 6 lat. Dotyczy to również sytuacji, gdy student zostaje skreślony z listy studentów i podejmuje je na nowo. W tej sytuacji według Ministerstwa, liczenie wskazanego okresu powinno być kontynuowane, a nie rozpoczynane od nowa.

    Stypendium socjalne może otrzymać student znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, gdy dochód miesięczny na osobę w rodzinie studenta nie przekracza progu dochodu ustalonego w uczelni, jednak odgórnie nie więcej niż 1051,7 zł na osobę. 

Przy ustalaniu miesięcznego dochodu na osobę w rodzinie studenta uwzględnia się dochody osiągane przez następujących członków rodziny:

• studenta,
• małżonka studenta,
• rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych studenta,
• będące na utrzymaniu osób, o których mowa wyżej, dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek.

Student, który nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych i potwierdzi ten fakt w oświadczeniu, może ubiegać się o stypendium socjalne bez wykazywania dochodów osiąganych przez te osoby, jeżeli spełnia co najmniej jeden z następujących warunków:

• ukończył 26. rok życia;
• pozostaje w związku małżeńskim;
• ma na utrzymaniu dzieci niepełnoletnie, dzieci pobierające naukę do 26. roku życia, a jeżeli 26. rok życia przypada w ostatnim roku studiów, do ich ukończenia, oraz dzieci niepełnosprawne bez względu na wiek;
• osiągnął pełnoletność, przebywając w pieczy zastępczej;
• posiada stałe źródło dochodów i jego przeciętny miesięczny dochód w poprzednim roku podatkowym oraz w roku bieżącym w miesiącach poprzedzających miesiąc złożenia oświadczenia o nieprowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego z żadnym z rodziców, opiekunów prawnych lub faktycznych, jest wyższy lub równy 930,35 zł.

Stypendium dla osób niepełnosprawnych przysługuje niezależnie od dochodu studenta. Może otrzymać je student posiadający orzeczenie o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnoprawności, albo orzeczenie, o którym mowa w art. 5 oraz art. 62 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, albo osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Ustawa Ministerstwa Nauki wskazuje też wyjątki: gdy student rozpoczyna pierwszy rok studiów, a w roku złożenia egzaminu maturalnego jest laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady stopnia centralnego, o których mowa w przepisach o systemie oświaty, lub  medalistą co najmniej współzawodnictwa sportowego o tytuł Mistrza Polski w danym sporcie, o którym mowa w przepisach o sporcie, również może otrzymać stypendium rektora. 

Stypendium rektora przyznaje się nie więcej niż 10% studentów na określonym kierunku studiów. Jeżeli liczba studentów na kierunku jest mniejsza niż 10, stypendium rektora może być przyznane 1 studentowi. Przy ustalaniu liczby studentów otrzymujących stypendium rektora nie uwzględnia się studentów pierwszego roku studiów, którzy otrzymali obligatoryjne stypendia rektora jako laureaci lub finaliści olimpiad albo medaliści we współzawodnictwie sportowym co najmniej o tytuł Mistrza Polski. Oznacza to, że studentów otrzymujących obligatoryjnie świadczenie na I roku studiów nie wlicza się do limitu liczby osób uprawnionych do otrzymania stypendium rektora na danym kierunku. Przykładowo w grupie 300 studentów na kierunku limit stypendiów rektora wynosi 30. Natomiast laureaci lub finaliści olimpiad albo medaliści we współzawodnictwie sportowym co najmniej o tytuł Mistrza Polski nie zajmują miejsc w ramach określonego limitu 30 miejsc.

Zapomogę za to może otrzymać student, który znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, np. choroba, niepełnosprawność lub śmierć członka rodziny, szkody spowodowane innym zdarzeniem losowym, utrata stałego źródła dochodu. 

Zapomoga stanowi jednorazowe świadczenie, a stypendia wypłacane są na semestr lub cały rok akademicki co miesiąc, nie dłużej niż przez 10 miesięcy (okres od października do lipca).

Decyzja o przyznaniu świadczenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym student utracił prawo do świadczenia z powodu uzyskania tytułu zawodowego, został skreślony z listy studentów na kierunku studiów, na którym otrzymywał świadczenie, albo upłynął 6-letni okres przysługiwania świadczeń w ramach studiów. Wygaśnięcie to następuje z mocy ustawy i nie stosuje się trybu stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z art. 162 kpa.

Student ubiegający się o stypendia albo otrzymujący takie świadczenia ma ustawowy obowiązek  niezwłocznego powiadomienia uczelni o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczeń (uzyskaniu tytułu zawodowego magistra, magistra inżyniera albo równorzędnego oraz licencjata, inżyniera albo równorzędnego lub upływie 6-letniego okresu przysługiwania świadczeń).

    Rektor w porozumieniu z samorządem studenckim ustala regulamin świadczeń dla studentów (w nowo utworzonej uczelni regulamin ustala na okres roku rektor). Regulamin ten określa:

• wysokość świadczeń dla studentów lub sposób jej ustalania,
• szczegółowe kryteria i tryb przyznawania świadczeń oraz zakwaterowania w domu studenckim i wyżywienia w stołówce studenckiej oraz sposób wypłacania świadczeń,
• sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta,
• tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej.

Świadczenia przyznawane są na wniosek studenta składany do określonego organu uczelni. Do wniosku dołączyć należy dokumenty wskazane w regulaminie oraz na stronie uczelni. Świadczenia dla studentów przyznawane są przez rektora i tzw. komisje, którą w większości stanowią studenci. Od decyzji rektora przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie dwóch tygodni od daty otrzymania decyzji. Rektor sprawuje nadzór nad decyzjami komisji stypendialnych, w ramach którego uchyla decyzje niezgodne z przepisami prawa. 

    Przyznanie świadczenia oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej. Decyzję uczelnia doręcza studentowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektrycznej. Decyzję uczelnia doręcza studentowi na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej, np. poprzez system USOS. Doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 roku o świadczeniu usług drogą elektroniczną, jest możliwe, jeżeli student spełni jeden z następujących warunków:

• złoży podanie w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą uczelni,
• wystąpi do uczelni o takie doręczenie i wskaże adres elektroniczny,
• wyrazi zgodę na doręczanie pism w postępowaniu za pomocą tych środków i wskaże uczelni adres elektroniczny.